تفاوت چت جی پی تی و دیپ سیک

اگه دنبال یه راهنمای آسون و کاربردی هستی درباره تفاوت چت جی پی تی و دیپ سیک، درست اومدی. اینجا قراره با زبان خودمونی خیلی ساده ببینیم توی این مقاله از سایت رامون طالع اصلاً چت‌ربات یعنی چی، بعد تک‌تک بفهمیم ChatGPT چیکار می‌کنه، DeepSeek چطوره، فرق‌هاشون کجاست، کدوم ارزونه، کدوم برای کی مناسبه و در نهایت نتیجه‌گیری و سوالات پرتکرار.

چت‌ ربات چیه اصلاً؟

خب اولاً ببین، چت‌ربات یعنی یه سامانه هوش مصنوعی که می‌تونه با زبان معمولی خودمون باهامون حرف بزنه، سوال جواب بده، متن تولید کنه یا ترجمه کنه. عملکردش شبیه یه آدم دیجیتاله که در پیام‌رسان‌ها یا سایت‌ها می‌تونی باهاش چت کنی. وقتی داریم درباره تفاوت چت جی پی تی و دیپ سیک صحبت می‌کنیم، باید بدونیم این دو مدل از همین چت‌ربات‌ها هستن ولی هرکدوم کارکرد، ویژگی و کاربرد متفاوتی دارن. در ادامه تک‌تک این تفاوت‌ها رو دقیقا بررسی می‌کنیم.

ChatGPT چیه و چیکار می‌کنه؟

ChatGPT یه مدل هوش مصنوعی قدرتمنده که توسط OpenAI ساخته شده. هدفش اینه که بتونی مثل یه آدم واقعی باهاش مکالمه کنی، ازش سوال بپرسی، محتوا تولید کنه، ترجمه انجام بده یا خلاصه بسازه. نسخه‌های معروفش GPT‑3.5، GPT‑4 و GPT‑4o هستن و OpenAI همیشه در حال به‌روزرسانیه.

همه نسخه‌ها همیشه آنلاین هستن؛ یعنی وقتی داری باهاش کار می‌کنی، همه محاسبات در سرورهای ابری OpenAI انجام می‌شه و تو فقط با یه رابط ساده وب یا اپ بهش وصل می‌شی. این یعنی همیشه روشن و در دسترسی، بدون نیاز به راه‌اندازی خودت. این یکی از مهم‌ترین نکاتی هست که تو بحث تفاوت چت جی پی تی و دیپ سیک همیشه گفته می‌شه: چت جی پی تی همیشه آنلاین و قابل استفاده‌ است.

DeepSeek چیه و چیکار می‌کنه؟

DeepSeek یه چت‌ربات چینیه که شرکت DeepSeek (تأسیس‌شده در ۲۰۲۳ توسط Liang Wenfeng از hedge fund High‑Flyer) ساخته و اولین نسخه‌ش با مدل DeepSeek‑R1 در ژانویه ۲۰۲۵ منتشر شد. مدل پایه‌ش V3 بود که چند ماه بعد در مارس ۲۰۲۵ نسخه R1 روانه بازار شد. مدل‌هایش متن‌باز هستن (MIT License). عملکردش در تست‌های کدنویسی، منطق و ترجمه چینی-انگلیسی قابل رقابت با GPT‑4o بود، اما با هزینه‌ای بسیار پایین‌تر؛ چون با فقط حدود ۲۰۰۰ کارت H800 Nvidia و هزینه تقریبی ۵.۶ میلیون دلار آموزش دیده.

اما یه نکته کلیدی برخلاف چت جی پی تی که همیشه آنلاین و از طرف OpenAI سرو میشه، مدلی مثل DeepSeek وقتی روی سیستم خودت یا سرورت اجرا بشه، خاموشه تا زمانی‌که فعالش کنی. یعنی اگه API فعال نباشه یا سیستم راه‌اندازی نشده باشه، قابل استفاده نیست. این ویژگی یکی از بخش‌های اصلی تفاوت چت جی پی تی و دیپ سیک هست.

API چت جی‌پی‌تی چیه و چه ویژگی‌هایی داره؟

خب بریم بررسی کنیم API چت جی پی تی چیه و چه امکاناتی داره، چقدر هزینه‌بره و چه تفاوتی با دیپ سیک داره همون “ای‌پی‌آی چت جی پی تی” که کلی کاربرد داره. اول از همه: API چت جی پی تی یعنی رابط برنامه‌نویسی‌ای که OpenAI در اختیارت می‌ذاره تا بتونی تو پروژه‌هات، اپ‌ها و سایت‌هات چت‌بات داشته باشی. این API از نسخه‌های GPT‑4o mini و GPT‑4o و حتی مدل بزرگ‌تر GPT‑4.5 یا o1 استفاده می‌کنه. قیمتش بستگی داره کدوم مدل رو انتخاب کنی.

قیمت API چت جی پی تی چقدره؟

• برای مدل GPT‑4o mini یا نسخه مشابه، قیمت ورودی (Input) تقریباً $0.15 برای هر میلیون توکن و خروجی (Output) حدود $0.60 هست.
• مدل GPT‑4.5 (مدل گران‌تر و پرتوان‌تر) حدود $75 برای هر میلیون توکن ورودی و $150 برای خروجی هست.
• مدل o1-pro پرقدرت‌تر هم قیمت ورودی فوق‌العاده بالا ($150/Input + $600/Output) داره.

ویژگی‌های مهم API چت جی پی تی

• همیشه آنلاین و از سرورهای OpenAI اجرا می‌شه، پس نیازی به راه‌اندازی مدل یا نگهداری سرور نداری—تا وقتی اینترنت داری، API در دسترسه.
• کیفیت بالای پاسخ و پاسخ‌گویی چت‌محاوره‌ای، پشتیبانی از زبان فارسی، متن و چندرسانه‌ای—به‌خصوص در نسخه‌ GPT‑4o.
• امنیت و اطمینان شرکتی: چون مدل‌های OpenAI روی سرور خودشونه، مسائل حقوقی و امنیتی کنترل‌شده‌تری داره، هرچند هزینه API بالاتره.

قیمت API دیپ سیک ارزون‌تر یا گران‌تر؟

در بخش مقایسه قیمت API، DeepSeek با اختلاف زیادی جلوتره. طبق مستندات رسمی (مدل‌های V3 و R1)، قیمت API حدود ۰.۰۷ تا ۰.۲۷ دلار برای هر میلیون توکن ورودی (cache hit/miss) و ۱.۱۰ دلار برای هر میلیون توکن خروجی برای مدل V3 هست. مدل R1 هم حدود ۲.۱۹ دلار خروجی و ۰.۵۵ دلار ورودی قیمته. در حالی که قیمت API برای GPT‑4o حدود ۰.۱۵ دلار ورودی و ۰.۶۰ دلار خروجی و برای GPT‑4.5 حتی ۲.۵۰ و ۱۰ دلار نسخه‌های بالاتر است. پس مشخصه تو بحث تفاوت چت جی پی تی و دیپ سیک، دیپ سیک خیلی مقرون‌به‌صرفه‌تره، مخصوصاً برای استفاده‌های توسعه‌ای و مقیاس بالا.

قابلیت‌های منحصر‌به‌فرد هر کدوم

چت جی پی تی:

• پشتیبانی بسیار خوب از زبان فارسی، مناسب کاربران عمومی ایرانی.
• قابلیت چندرسانه‌ای پیشرفته در نسخه GPT‑4o: متن، تصویر و صدا.
• رابط کاربری ساده و بدون نیاز ژرف به دانش فنی، همیشه آماده و آنلاین.

DeepSeek:

• کاملاً متن‌باز (MIT license) و قابل سفارشی‌سازی توسط توسعه‌دهنده‌ها.
• معماری MoE و MLA در V3 برای عملکرد بهتر و مصرف بهینه.
• آموزش با هزینه خیلی کمتر (۵.۶ میلیون دلار در مقابل صدها میلیون دلار).
• قیمت API بسیار پایین‌تر، امکان self‑host یا استفاده رایگان، ولی مناسب‌تر برای کاربران فنی و توسعه‌دهندگان.

جدول مقایسه تفاوت چت جی پی تی و دیپ سیک

ویژگی	ChatGPT (چت جی پی تی)	DeepSeek (دیپ سیک)
وضعیت دسترسی	همیشه آنلاین، کلود OpenAI	مدل محلی یا API، تا زمانی روشن نشه در دسترس نیست
متن‌باز بودن	❌ Proprietary	✅ متن‑باز با مجوز MIT
پشتیبانی از فارسی	✅ عالی	❌ محدود یا ضعیف
قیمت API	بالا: مثلاً GPT‑4.5 حدود $75/$150 per M tokens	خیلی پایین: V3 حدود $0.07–$1.10، R1 حدود $0.55–$2.19
مناسب کاربران عمومی	✅ بسیار مناسب	⚠️ نیاز به دانش فنی
مناسب توسعه‌دهندگان	⚠️ محدود	✅ مناسب با آزادی کامل
قابلیت چندرسانه‌ای	✅ در GPT‑4o	❌ بیشتر متنی
سرعت و روانی عملکرد	خیلی روان و سریع	بستگی به اجرا و سرور

تجربه استفاده در برنامه‌نویسی و حل مسائل فنی

وقتی بحث برنامه‌نویسی یا حل مسئله فنی پیش میاد، DeepSeek تو کارایی خیلی خوب عمل کرده. مدل‌هایی مثل DeepSeek-R1 با استفاده از reinforcement learning قوی‌تر شده، به طوری که در تست‌های کدزنی، توانایی‌ش در حل مسائل و تولید الگوریتم بالاتر از GPT‑4 بوده. بخاطر معماری MoE و Multi-Token Prediction، مدل فقط بخش مورد نیاز رو فعال می‌کنه و سرعت و دقتش بالا می‌ره. در حالی که ChatGPT گاهی باید چندبار prompt رو تنظیم کنی تا دقیق باشه، DeepSeek یک‌ بار جواب درست می‌ده. این یکی از بخش‌های مهم در بررسی تفاوت چت جی پی تی و دیپ سیک هست.

ترجمه و پردازش زبان

در حوزه ترجمه چینی به انگلیسی و بالعکس، DeepSeek عملکرد برجسته‌ای ارائه داده. به‌ویژه در نگهداری بافت، اصطلاحات محلی و منطق زبانی، غالباً بهتر از GPT عمل کرده. در حالی که ChatGPT ترجمه‌های روان داره، DeepSeek دقیق‌تر روی جزییات کار می‌کنه، البته چون متن‌بازه می‌تونن بهش fine-tune بدن برای زبان‌های خاص. این قابلیت یکی دیگه از مواردی هست که در تفاوت چت جی پی تی و دیپ سیک باید بهش توجه بشه.

نتیجه‌گیری

در پایان، باز هم توجه کن به اینکه تفاوت چت جی پی تی و دیپ سیک چی‌هاست چت جی پی تی برای کاربر عمومی، همیشه آنلاین، تجربه ساده، پشتیبانی فارسی خوب و مناسب تولید محتوا و مکالمه است. اما دیپ سیک برای توسعه‌دهنده‌ها، پژوهشگران، کسانی که مدل رو می‌خوان دستکاری کنن، هزینه API کم، متن‌باز، قابل self‑host و عملکرد خوب در مسائل فنیه. بسته به نیاز و سطح فنی‌ات، انتخاب فرق می‌کنه تجربه ساده و فارسی‌دوست یا انعطاف و هزینه کمتر.

سوالات متداول