وب سرور چیست؟ | معرفی 0 تا 100

شاید اولین بار وقتی با عبارت وب سرور چیست برخورد کردی، حس کردی یه چیز پیچیده‌ست. اما واقعاً ساده است وقتی توی مرورگرت آدرسی می‌نویسی، مثلاً google.com، مرورگرت یه درخواست HTTP می‌فرسته به کامپیوتری که همیشه روشنه؛ همون وب سرور. بعد اون کامپیوتر بررسی می‌کنه چه چیزی خواستی، مثل فایل HTML یا عکس، و برات می‌فرسته. خلاصه اینه که وب سرور چیست؟ یه محل میزبانی اطلاعاته که همیشه منتظر درخواست‌هاست و بعد پاسخ‌شونو می‌فرسته پیشت توی این مقاله از سایت رامون طالع در مورذد این موضوع کامل و خودمونی صحبت میکنم.

وب سرور چیست؟

بذار خودت رو بذاری جای کاربر یه آدرس وارد کردی، روی اینتر زدی. اولین کاری که مرورگرت می‌کنه، سؤال می‌کنه وب سرور چیست و کجاست؟ خب، اون آدرس به DNS می‌ره تا IP‌ اش رو پیدا کنه، بعد از اون آدرس به وب سرور میرسه. وب سرور بررسی می‌کنه این درخواست متعلق به کدوم فایل یا مسیر هست. بعد اگه فایل موجود باشه، سریع تجمیعش می‌کنه و در قالب HTTP برات میفرسته. اگه نبود، میگه 404 نیافت شد. این چرخه دائمیه، که با سرعت بالا انجام میشه و خلاصه‌ش پاسخ دادن به کاربر برای رساندن چیزیه که خواسته. این یعنی دقیقاً وب سرور چیست در عمل یه کارمند همیشه حاضر برای پاسخ‌گویی به سوالات اینترنت!

نرم‌افزار در مقابل سخت‌افزار

باید بدونیم که واقعاً دوتا چیز جداست. یکی نرم‌افزارشه، مثلاً Apache، Nginx، Microsoft IIS و LiteSpeed، که روش نصب می‌شن و درخواستا رو پردازش می‌کنن. بعد اون سخت‌افزار وجود داره، یه کامپیوتر ایستاده در دیتاسنتر با اینترنت سریع و ۲۴ ساعته روشن. یعنی وقتی می‌پرسی «وب سرور چیست»، باید بدونی شامل نرم‌افزار + سخت‌افزاره. این دوتا با هم کار می‌کنن تا سایتت همیشه در دسترس باشه.

معرفی وب سرورهای معروف

حالا که فهمیدی وب سرور چیست و اجزای اصلی‌ش چیه، بیایم محبوب‌ترین هاشو مرور کنیم:

• Apache: قدیمی‌ترین و انعطاف‌پذیرترین نوع‌شونه. تقریباً هر ماژولی خواستی براش هست، روی لینوکس و ویندوز اجرا می‌شه و ویژگی چندرشته‌ای داره.
• Nginx: جدیدتر و سبک‌تره. از معماری رویدادمحور بهره می‌بره که مصرف حافظه کمتری داره و برای سایت‌های پرترافیک عالیه.
• IIS (Microsoft): وب سرور ویندوزیه که به‌خوبی با فناوری‌هایی مثل ASP.NET و PHP کار می‌کنه.
• LiteSpeed: تجاریه ولی سرعت بالایی داره و می‌تونه پیکربندی‌های Apache رو هم بخونه.
• Lighttpd: مناسب محیط‌هایی که می‌خوان تعداد زیادی درخواست هم‌زمان رو سبک پردازش کنن.

می‌فهمیم هر وب سرور یه سبک و قابلیت خاص داره که باید بر اساس نیاز پروژه انتخاب بشه.

و چرا باید براش وقت بذاریم؟

اگه می‌خوای پروژه‌ای راه بندازی که کسی بتونه بهش وصل بشه، نشه بگی نمی‌خوام وب سرور! یک وب سرور باعث می‌شه هم امنیت داشته باشی (مثل تنظیم SSL و فایروال) و هم بتونی مدیریت درخواستات رو بهتر انجام بدی. تا وقتی ندونی وب سرور چیه، نمی‌تونی بفهمی چرا باید آپدیتش کنی، چرا SSL لازمه، چرا پرفورمنس مهمه یا چرا باید سراغ Apache یا Nginx بری. وب سرور ستون فقرات میزبانی سایتته و باید بشناسی‌اش.

حالا یه وب سرور ساده راه‌اندازی کنیم

بریم سراغ یه تمرین ساده تا کاملاً دستت اومده باشه «وب سرور چیست»:

1. یه سرور Ubuntu داری؟ ترمینالش رو باز کن.

bashCopyEditsudo apt update  
sudo apt install apache2  

2. نصب که تموم شد، برو مرورگرت و بنویس http://localhost. باید صفحه Apache بیاد بالا. یعنی فهمیدی وقتی کدوم درخواستا رو می‌فرستی، وب سرور پاسخ می‌فرسته.
3. حالا یه فایل index.html بذار در /var/www/html/، متن دلخواهت رو بنویس. مرورگر رو رفرش کن. صفحه جدید نمایش داده می‌شه. یهو می‌فهمی واقعاً “وب سرور چیست” یعنی چی: یه پیک خیلی باحال که فایل‌هاتو تحویل میده!

چالش‌های بزرگ

حالا پروژه‌های بزرگ‌تر رو تصور کن میلیون‌ها بازدید در روز. اون‌وقت مصرف RAM و CPU مهم می‌شه. اون وقته که Nginx میشه ستاره! چون معماری رویدادمحور داره و بار رو بهتر تقسیم می‌کنه یا ترکیب Apache + Nginx مثلاً Apache جای اجرای کدهای داینامیک قرار می‌گیره و Nginx نقش پراکسی معکوس و کش رو بازی میکنه.

نتیجه گیری

پس:

• وب سرور نرم‌افزاریه که روی سخت‌افزار مخصوص کار می‌کنه و درخواست‌ها را دریافت می‌کنه.
• انواع مختلفی مثل Apache، Nginx، IIS و LiteSpeed داره که هرکدوم ویژگی خاصی دارن.
• وقتی می‌پرسی «وب سرور چیست»، یادت باشه این یعنی پردازش درخواست با سرعت، پایایی، امنیت و مدیریت درخواست.
• نصب اولیه‌اش راحته، ولی برای پروژه‌های بزرگ باید براش فکر و برنامه‌ریزی کنی.

سؤالات متداول