تفاوت ChatGPT و DeepSeek

امروز می‌خوایم توی این مقاله از سایت رامون طالع و کامل درباره تفاوت chatgpt و deepseek بنویسیم؛ یعنی با زبون شفاف و خودمونی بگیم اصلاً این دوتا چی هستن، چه فرقایی باهم دارن و بالاخره روی چی سرمایه‌گذاری کنیم. در این مطلب قصد داریم آموزشی باشیم، اما نه مثل کتاب؛ بلکه مثل یه دوست بگی؛ تا آخرش با شهر مطلب آشنا بشی و بدونی چرا راه‌اندازی تفاوت chatgpt و deepseek اینقدر مطرحه. پس اگه تا آخر باشی، حتماً اولش تو هم می‌پرسی کدومش رایگانه؟، یعنی کدام چت جی پی تی رایگان است؟ و بعد می‌فهمی تفاوت chatgpt و deepseek چیه و کدومو ترجیح بدی.

چت‌ بات‌ ها چی هستن؟

قبل از اینکه بخوای درباره تفاوت chatgpt و deepseek نظر بدی، لازمه اول بفهمی اصلاً چت‌بات چیه. چت‌بات یه برنامه‌ست که با تکنولوژی هوش مصنوعی مثل الگوریتم‌های یادگیری عمیق کار می‌کنه و مثلاً به سوالات شما پاسخ میده، داستان میگه، یا متنی تولید می‌کنه. از نظر ظاهر خیلی شبیه یه ربات چت داخل سایت یا اپ هست، ولی پشتش موتور هوشمندیه که از زبان طبیعی استفاده می‌کنه.

وقتی وسط یه رکود یا خستگی باشی، چت‌بات مثل دوستت باهات حرف میزنه و دوست داره جواب هم بده. اما مهم‌تر اینه که مدل‌های یادگیری مبنایی مثل GPT یا MoE باعث می‌شن ابزارهایی مثل ChatGPT یا DeepSeek بتونن چندین نوع کار رو درست انجام بدن.
پس وقتی بگیم قراره به تفاوت chatgpt و deepseek برسیم، منظورمون اینه که داریم دو تا موتور هوش مصنوعی پیشرفته رو با رفتار چت‌بات مقایسه می‌کنیم.

ChatGPT چیه ؟

خب بریم سر اصل مطلب، درباره ChatGPT و تفاوت chatgpt و deepseek صحبت کنیم.

ChatGPT محصول شرکت OpenAI هست، ساخته شده بر اساس معماری GPT‑3.5 و نسخه‌های جدیدتر مثل GPT‑4.1 و GPT‑4 o. این سیستم می‌تونه متن بسازه، سوال پاسخ بده، کد بنویسه، ترجمه کنه و خلاصه کنه.
OpenAI یه نسخه رایگان از ChatGPT داره که با GPT‑3.5 کار می‌کنه و بدون نیاز به اشتراک قابل استفاده‌ست؛ یعنی خیلی راحت بری chat.openai.com، رایگان ثبت‌نام کنی و ازش استفاده کنی. نسخه‌های پیشرفته‌تر مثل GPT‑4.1 mini یا GPT‑4 o توی نسخه رایگان محدوده، ولی برای کاربردهای عمومی معمولاً خیلی خوب جواب می‌ده. اگه بخوای حداقل ماهی ۲۰ دلار هزینه کنید، می‌تونی از مدل‌های GPT‑4.5 یا o3/v4‑mini استفاده کنی که قدرتشون بیشتره.

از نظر سانسور محتوا، ChatGPT از سیستم فیلتر محتوا استفاده می‌کنه که طبق سیاست OpenAI باید جلوی تولید محتوای مضر، تهمت، و نفرت‌پراکنی رو بگیره. این فیلترها گاهی باعث می‌شن بعضی سوال‌های بی‌ضرر هم رد بشن و کاربران ازش شکایت کنن. ولی OpenAI در سال ۲۰۲۵ شروع به نرم‌تر کردن این سیاست‌ها کرده و برای مثال تصویرسازی برای افراد عمومی یا محتوای آموزشی درباره نمادهای تاریخی را آزاد کرده‌اند، زیر شرایط خاصی.

پس نکات مهم درباره ChatGPT و تفاوت chatgpt و deepseek اینه که:

• نسخه پایه (GPT‑3.5) رایگانه
• نسخه‌های قوی‌تر پولی هستن
• اندازه‌گیری سرعت و دقت خوبه ولی محدودیت محتوا داره
• فیلتر عادلانه‌تر شده ولی هنوز هست

DeepSeek چیه ؟

حالا نوبت DeepSeekه و تفاوت chatgpt و deepseek بین این دوتا حرف اول رو می‌زنه.

DeepSeek یه استارتاپ چینی هست که از ۲۰۲۳ شروع کرد، و مدل‌های زبانی باز (open-source) و قدرتمند ارائه داده‌، مثل DeepSeek‑R1 و DeepSeek‑V3. مدل‌هاش بر پایه معماری MoE (Mixture‑of‑Experts) با چندین ده میلیارد پارامتر طراحی شدن و باز متن هستند. در واقع تو گیت‌هاب رسمی منتشر شدن و هر کسی می‌تونه دانلودشون کنه و حتی روی سیستم خودش نصب کنه.
مثلاً DeepSeek‑V3 مدل ۶۷۱ میلیارد پارامتری هست که فقط نیاز به حدود ۲.۸ میلیون ساعت GPU برای آموزش داشت و این یعنی با هزینه‌ی حدود ۵.۶ میلیون دلار (نسبت به صدها میلیون دلار برای مدل‌های بزرگ OpenAI) توسعه داده شده.

DeepSeek از نظر پاسخ‌دهی در کارهایی مثل ریاضیات، کد نویسی و موارد تخصصی دقیق‌تر عمل می‌کنه و سرعتی نزدیک به GPT‑4 هم داره، ولی رابطش ساده‌تره و برای افراد مبتدی شاید چالش باشه.
در ضمن، بی‌نهایت ارزان‌تره. نسخه API رسمی DeepSeek تو زمان راه‌اندازی، قیمت خیلی پایین گذاشته بود، مثلاً هر میلیون token خروجی حدود یک یا دو یوآن (۰.۱۵ تا ۰.۳۰ دلار).

حالا یکمی پیچیده‌تر میشه درباره نظارت و سانسور. نسخه رسمی DeepSeek که تو سرور چین اجرا می‌شه، بر اساس قوانین دولت چین محتواهایی رو درباره موضوعات حساس مثل اعترضات، تایوان، حقوق بشر حذف می‌کنه یا سانسور می‌کنه. بعضی کاربران گزارش دادن خود مدل معمولاً جواب می‌ده ولی بعدش متن رو حذف می‌کنه یا پیام «من نمی‌تونم درباره این موضوع صحبت کنم» میده.
اما نسخه‌ای که کسی دانلود کنه و به شکل لوکال اجرا کنه (self-hosted)، معمولاً سانسورها حذف شدن، گرچه ممکنه باز هم به روایت رسمی چین نزدیک بمونه.

پس نکات کلیدی درباره DeepSeek و تفاوت chatgpt و deepseek اینه که:

• کاملاً اپن‌سورس و قابل نصب
• هزینه خیلی پایین
• سرعت و دقت بالا در پردازش ویژه (ریاضی، کد، چینی)
• ولی نسخه ریموت سانسور داره و نیازمند دانش فنیه

مقایسه از نظر سرعت پاسخ‌ و ارزون بودن و سانسور

اینجا مستقیم بریم سر مقایسه سه‌گانه: سرعت، هزینه، سانسور.

• سرعت پاسخ

• ChatGPT (به‌خصوص مدل GPT‑4 o یا o3): از نظر سرعت کاملاً روان و بدون وقفه‌ست، ولی در ساعات شلوغش (به‌ویژه تو نسخه رایگان) ممکنه تاخیر بیفته. بعضی کاربران گزارش دادن لازم بوده prompt رو دوباره بفرستن.
• DeepSeek-V3 / R1: با معماری MoE و بهینه‌سازی‌هایی مثل Multi‑head Latent Attention، سرعت تولید بالایی داره؛ طبق گزارش‌ها، سرعت تولید بیش از ۶۰ توکن در ثانیه است و توی تست‌ها تقریباً سه برابر سریع‌تر از DeepSeek‑V2 عمل می‌کنه. مقایسه عملی با ChatGPT نشون داده تو بعضی حالت‌ها حتی سریع‌تر پاسخ میده.

• هزینه

• ChatGPT رایگان: GPT‑3.5 رایگانه، مدل‌های قوی‌تر مثل GPT‑4.1، o3 و غیره تو نسخه free بسیار محدودن یا نیاز به plus داره. نرخ ماهیانه plus حدود ۲۰ دلاره؛ تو نسخه پرمیوم یا API قیمتش خیلی بالاست. API GPT‑4o حدود ۱۰ دلار برای هر میلیون token خروجی و ۲.۵ دلار برای ورودیه (حداقل تا زمان مدل mini).
• DeepSeek: نسخه API رسمی در چین اوله هر میلیون token خروجی حدود ۸ یوآن (نزدیک ۱.۲۰ دلار) بود یا شاید حتی کمتر تو دوران معرفی (مثلاً ۲ یوآن). اگه مدل self-hosted باشه، حتی رایگان می‌تونی روی سخت‌افزار خودت اجراش کنی بدون هزینه اشتراک. پس قطعاً DeepSeek خیلی ارزون‌تر از ChatGPT عمل می‌کنه.

• سانسور اطلاعات

• ChatGPT: OpenAI محتواهایی مثل نفرت‌پراکنی، اطلاعات نادرست پزشکی خطرناک، یا تهمت بدون سند رو فیلتر می‌کنه. این فیلترهای محتوا باعث نارضایتی بعضی کاربران شده، ولی OpenAI می‌گه قراره در آینده شفاف‌تر و دقیق‌تر کنه سیاست‌ها رو.
• DeepSeek: نسخه سرور چینش موضوعاتی مثل تایوان، اعترضات مردم، حقوق بشر، تظاهرات، نسخه سانسورشده از پاسخ‌ها رو حذف یا تغییر می‌ده. این احتیاط بر اساس مقررات رسانه‌ای چین هست. مقاله نیویورک‌پست گزارش داده دولت ایالت نیویورک استفاده از DeepSeek رو تو دستگاه‌های دولتی ممنوع کرده به دلیل نگرانی از سانسور و حفاظت داده‌ها.

جدول مقایسه دقیق

ویژگی	ChatGPT (OpenAI)	DeepSeek (چینی، اپن‌سورس)
مدل پایه	GPT‑3.5 الی GPT‑4.1-مینی / o3 / GPT‑4 o	V3 (671B)، R1، V2 (تکنیک MoE)
زبان‌های پشتیبانی‌شده	انگلیسی، فارسی، چندزبانۀ گسترده	چینی، انگلیسی، پشتیبانی محدود در فارسی
سرعت پاسخ‌دهی	روان، ولی گاهاً تو نسخه رایگان به خاطر صف‌ها کند	بسیار سریع (تا ۶۰ تا ۱۲۰ توکن‌ در ثانیه)
هزینه (رایگان / اشتراک)	نسخه رایگان GPT‑3.5، نسخه plus ماهی ~$۲۰، API گران	نسخه self‑host رایگان، API رسمی خیلی ارزان (~$۰.۱–۱.۲)
نوع انتشار (اوپن‌سورس؟)	غیر اپن‌سورس (جز GPT‑2)	کاملاً اپن‌سورس (MIT/Lisense)
سانسور / فیلتراسیون محتوا	کنترل محتوا برای جلوگیری از هتک حرمت و مطابقت با سیاست‌ها	نسخه ‌ریدِر نسخه ساخته شده روی سرور چین سانسوری داره، ولی نسخه self-host کم‌تر سانسوره
نصب و استفاده	خیلی ساده، نیاز به اینترنت و ثبت‌نام	نیاز به نصب یا استفاده از API، تجربه کاربری ساده نیست
تخصص حوزه‌ها	گفتگو، محتوا، ترجمه، کد درس، ….	خیلی قوی تو ریاضی، کد، تحلیل داده، چینی

نتیجه‌گیری

تو این مقاله طولانی دیدیم که تفاوت chatgpt و deepseek چیه و چه ویژگی‌هایی دارن:

• ChatGPT ابزار کاربرپسندیه، برای افراد عادی عالیه، نسخه رایگان داره ولی برای سوپر قدرت مدل‌ها باید پول بدی. سانسور داره اما سعی کرده انعطاف‌پذیری رو افزایش بده. تایید‌شدۀ OpenAI داره و رابط راحت داره.
• DeepSeek برای متخصصا و توسعه‌دهنده‌ها گزینه قویی‌یه، چون اپن‌سورس و ارزان هست؛ سرعتش بالاست و برای پردازش‌های سنگین اقتصادیه. ولی نسخه رسمی سانسوره و نصبش هم سخت‌تره.

اگه دنبال کدام چت جی پی تی رایگان است میگردی، پاسخ سادست: نسخه GPT‑3.5 در ChatGPT رایگانه. ولی اگه دنبال توانایی بیشتر، سرعت بالا و هزینه پایین هستی، به مطالعه تفاوت chatgpt و deepseek بزن که DeepSeek می‌تونه بهت کمک کنه دبه شرط اینکه دانش فنی داشته باشی.

در نهایت، انتخاب بین ChatGPT یا DeepSeek بستگی داره به نیازت:

• واسه محتوا، نوشتن، چت ساده → ChatGPT
• واسه پردازش تخصصی، پروژه‌گرا یا کد و داده → DeepSeek

سوالات متداول