آموزش بهینه‌ سازی دیتابیس وردپرس

ببین رفیق، وردپرس سایتت رو می‌سازه و تو هر بار که مطلب میذاری، افزونه نصب می‌کنی یا دیدگاها بالا میره، دیتابیس هم شلوغ‌تر میشه. اونجا دیگه پر می‌شه از اطلاعات اضافی مثل رونوشت‌های قدیمی پست‌ها، نظرات اسپم، جداول افزونه‌هایی که حذف شدن و حتی داده‌های موقت (transients) که دیگه کارایی ندارن. اینجا آموزش بهینه‌ سازی دیتابیس وردپرس به درد می‌خوره؛ چون بهت نشون میده چجوری این آشفتگی رو جمع و جور کنی، اطلاعات بی‌مصرف رو حذف کنی و دیتابیست سبک، سریع و مرتب بشه.

در ادامه این مقاله از سایت رامون طالع قرار نیست فقط یه سری نکته فهرست‌وار بهت بگم، بلکه قدم‌به‌قدم با مثال و کد و افزونه یاد می‌گیری چطور دیتابیست رو تمیز کنی؛ طوری که با هر بار ورود بازدیدکننده اصولاً سرعت لود صفحه بالاتر بره، مصرف منابع سرور کمتر بشه و دغدغه هنگ یا خطاهای دیتابیس از سرت بریزه. خلاصه که اگر دنبال یه آموزش بهینه‌ سازی دیتابیس وردپرس واقعی هستی، این نوشته مخصوص خودته.

چرا باید دیتابیس وردپرسمون رو بهینه کنیم؟

اول از همه باید بدونی دیتابیس قلب تپنده هر سایتیه. همه اطلاعات مهمت مثل پست‌ها، صفحات، دیدگاه‌ها، تنظیمات قالب و افزونه‌ها– توی دیتابیس ذخیره می‌شن و هر بار که بازدید می‌خواد صفحه‌ای لود کنه، وردپرس به دیتابیس مراجعه می‌کنه تا داده‌ها رو واکشی کنه. حالا تصور کن دیتابیست پر باشه از داده‌های اضافی، رونوشت‌های بلااستفاده، جداول افزونه‌های حذف‌شده یا نظرات اسپمی که هیچ‌ وقت منتشر نشدن. این یعنی کوئری‌ها (دستورات پایگاه‌دادۀ وردپرس که اجرا می‌شن) سنگین‌تر، طولانی‌تر، کندتر و پرخطاتر میشن، که در نتیجه سرعت بارگذاری صفحات سایتت کاهش پیدا میکنه.

تازه این فقط بخشی از ماجراست؛ چون مصرف منابع هاست بالا می‌ره، احتمال مواجهه با خطای زمان اجرا یا خطای ۵۰۰ بیشتر می‌شه، و در نهایت تجربه کاربری و رتبه سایتت تو موتورهای جستجو ضربه می‌خوره. پس با یه بار انجام دادن آموزش بهینه‌ سازی دیتابیس وردپرس، واقعاً داری جلوی مشکلات آینده رو می‌گیری سرعت و پایداری رو بیشتر می‌کنی، کیلومترها مسیر رو می‌پیمایی تا سایتت حرفه‌ای‌تر و روان‌تر عمل کنه، و خیال خودت رو از بابت شرایط بحرانی راحت‌تر می‌کنی.

با گذاشتن چه کدهایی داخل crontab نه htaccess می‌تونیم این کار رو خودکار انجام بدیم؟

ممکنه شنیده باشی که htaccess جا داره برای فعال‌سازی کش، امنیت و بازنویسی آدرس‌ها، ولی در واقع برای خودکارسازی بهینه‌سازی دیتابیس راهکار مناسب نیست. برای اینکه هر روز یا هر هفته سر ساعت خاصی دیتابیست رو پاک‌سازی یا مرتب کنی، باید از Cron Jobs استفاده کنی. مثلاً اگر می‌خوای هر روز ساعت ۳ صبح دیتابیس کار پاک‌سازی خودکار رو انجام بده، باید در Crontab هاست دستور زیر رو اضافه کنی:

apacheCopyEdit0 3 * * * wget -q -O - https://yoursite.com/wp-cron.php?doing_wp_cron >/dev/null 2>&1

این دستور ساعت ۳ صبح درها رو به cron وردپرس باز می‌کنه و می‌گذاره فرایندهای زمان‌بندی‌شده اجرا بشن؛ یعنی بکاپ‌گیری، پاک‌سازی خودکار رونوشت‌ها، حذف داده‌های موقت و نظرات اسپم انجام می‌گیره بدون اینکه وقتتو بگیری. هر بار دیتابیست پاک و مرتب می‌شه و از حجمی جمع شده خلاص می‌شه. یادت باشه این خط رو باید تو بخش Cron Jobs کنترل پنل هاستت وارد کنی، نه تو فایل htaccess (چون اون برای Apache کار می‌کنه، نه Cron).

معرفی افزونه WP‑Optimize

اگر دنبال یه راه سریع و خودکار برای پاکسازی و ارتقای دیتابیس وردپرس‌ت هستی، افزونه WP‑Optimize یکی از بهترین گزینه‌هاست. این افزونه جزو گروه ابزارهای چندکاره‌ست که انجام فرآیندهایی مثل حذف رونوشت‌ها، نظرات اسپم، داده‌های موقت (transients)، و دیتای اضافی رو با بک‌-اندی ساده و بدون نیاز به کدنویسی انجام می‌ده. این ابزار همچنین قابلیت زمان‌بندی پاکسازی خودکار رو داره، یعنی دقیقاً بخشی از آموزش بهینه‌ سازی دیتابیس وردپرس رو خودش انجام می‌ده؛ مثلاً هر هفته یا هر ماه دیتابیست رو بررسی و مرتب میکنه.

یکی از ویژگی‌های مهم WP‑Optimize اینه که فقط دیتای کم‌استفاده یا اضافی رو حذف می‌کنه؛ نظیر رونوشت‌ بیشتر از یک نسخه، پیش‌نویس‌های قدیمی، نظرات اسپم یا حذف‌شده، و گزینه‌های گذرا. همه این حذف‌ها باعث می‌شه حجم دیتابیس کاهش پیدا کنه و سرعت واکشی اطلاعات به‌طرز محسوس بالاتر بره اونم دقیقاً همون چیزی که در آموزش بهینه‌ سازی دیتابیس وردپرس بهش نیاز داریم. تازه WP‑Optimize خودش امکان بررسی و بهینه‌سازی جدول‌های دیتابیس (Repair/Optimize) رو بدون نیاز به phpMyAdmin درون داشبورد ارائه می‌ده که یه ابزار حرفه‌ای در اختیار هر مدیر سایتی قرار میده .

از طرفی این افزونه ادغام خوبی با کش هم داره کش صفحات وردپرس رو نگه می‌داره یا اگه خودش کش فعال باشه، بهینه‌سازی دیتابیست رو هماهنگ با کش انجام می‌ده. ترکیب کش و دیتابیس پاک، سرعت سایت رو خیلی بیشتر می‌کنه. برای سایت‌های با تصاویر زیاد، WP‑Optimize قابلیت فشرده‌سازی تصاویر و حذف اندازه‌های بلااستفاده رو هم داره؛ این هم کمک می‌کنه فضای هاست آزاد بشه و سرعت بارگذاری بهبود پیدا کنه.

به‌علاوه، نسخه پرمیوم افزونه امکانات حرفه‌ای‌تری مثل Lazy‑load تصاویر، پیش‌بارگذاری کش، حذف جداول بلااستفاده افزونه‌های پاک‌شده، تبدیل تصاویر به WebP و کوچک‌سازی فایل‌های HTML, CSS و JavaScript رو ارائه می‌ده که دقیقاً تکمیلش می‌کنه به بحث آموزش بهینه‌ سازی دیتابیس وردپرس برای سایت‌های حرفه‌ای.

چه گزینه‌هایی رو تو افزونه‌ها فعال یا غیرفعال کنیم؟

اگه افزونه‌ای مثل WP-Optimize یا WP-Sweep نصب کردی، باید بدونی چطوری گزینه‌هاش رو مدیریت کنی تا آموزش بهینه‌ سازی دیتابیس وردپرس اثر واقعی داشته باشه. مثلاً در WP-Optimize می‌تونی تیک گزینه‌های «رونوشت‌های قدیمی»، «دیدگاه‌های اسپم»، «آپشن‌های گذرا»، «داده‌های نگهداری‌شده در سطل زباله» و حتی «جداول اضافی ایجادشده توسط افزونه‌ها» رو بزن.

اینطوری بعد از افزودن بهینه‌سازی دستی، می‌تونی زمان‌بندی‌ش کنی تا هر روز یا هفته این کاروان پاک‌سازی اجرا بشه. همچنین WP-Sweep گزینه‌هایی داره مثل «Sweep revisions»، «Sweep auto-drafts»، «Sweep deleted comments»، «Sweep orphan post meta» و «Sweep transients»، که انتخاب درست‌شون باعث می‌شه فقط داده‌های بی‌مصرف حذف بشن و چیز مهمی از سایت پاک نشه. نکته طلایی اینه که تیک این گزینه‌ها رو دقیق انتخاب کنی و تنظیمات زمان‌بندی رو فعال کنی تا همیشه دیتابیست مرتب بمونه و دیگه اضطراب پر شدن دیتابیس نداشته باشی.

یه راهکار خودمونی برات دارم

اگه حوصله نداری با کد و phpMyAdmin سر و کله بزنی، یه افزونه خوب برای این کار هست: Plugins Garbage Collector. این افزونه بهت کمک می‌کنه ببینی بعد حذف یک افزونه هنوز چه جدول‌هایی دست‌نخورده تو دیتابیس باقی مونده. مثلاً ممکنه افزونه‌ای رو نصب کرده باشی، کلی باهاش کار کردی، بعد پاکش کردی، ولی جدول‌های خاصی هنوز مونده. تو پنل این Garbage Collector روی «Scan database» کلیک می‌کنی تا جدول‌های اضافه رو نشون بده، بعد با چند کلیک ساده checkbox اون جدول‌ها رو انتخاب و حذفشون می‌کنی.

از اون مهم‌تر، خودش SQL لازم برای پاک‌سازی رو اجرا می‌کنه و بعد هم دیتابیست رو بهینه (optimize) می‌کنه. این خودش یه پروژه تمیزکاری خیلی عالیه برای وقتی که می‌خوای آموزش بهینه‌ سازی دیتابیس وردپرس استاندارد داشته باشی بدون دردسر و ریسک. توصیه‌اش می‌کنم اگه می‌خوای با خیال راحت و بدون ورود مستقیم به phpMyAdmin دیتابیست رو پاک و مرتب کنی.

حذف جدول‌های افزونه‌ای که نصبش کردی و پاکش کردی

فرض کن یه افزونه نصب کرده بودی برای مثلا ایجاد فرم تماس یا گالری، چند ماه کار کرد، بعد پاکش کردی. اما تو دیتابیس، جدول‌هایی با پیشوند wp_pluginname_data هنوز باقی مونده. حالا باید خودت دستی این جدول‌ها رو بیاری بیرون و پاک کنی. برای این کار: اول وارد phpMyAdmin کنترل پنل هاست بشو، دیتابیس سایتت رو باز کن، دنبال جدول‌هایی بگرد که اسمشون شبیه به افزونه حذف‌شده هست.

جدولی که دیگه مربوط به هیچ دونه فایل یا قابلیت قابل استفاده نیست. بعد با انتخاب اون جدول و زدن گزینه “Drop” کاملاً پاکش کن. بعد از پاک شدن، بهتره توِ phpMyAdmin بالا گزینه “Check all” جداول باقی‌مونده، سپس از پایین منوی “With selected” گزینه “Repair table” یا “Optimize table” رو بزنی تا دیتابیست یک‌دست و مرتب بشه. این بخش دقیقاً بخشی از آموزش بهینه‌ سازی دیتابیس وردپرس هست که خیلی مهمه، چون معمولا جدول‌های بلااستفاده محض باعث کند شدن سایت می‌شن و مثلاً حجم بکاپ رو بی‌جهت بالا میبرن.

نتیجه‌گیری

خب دوست عزیز، دیدی چقدر راحت می‌تونی با آموزش بهینه‌ سازی دیتابیس وردپرس سایتت رو سریع‌تر، روان‌تر و بهینه‌تر کنی؟ با تنظیم Cron برای پاک‌سازی خودکار، فعال‌سازی گزینه‌های درست در افزونه‌هایی مثل WP-Optimize و WP-Sweep، و حتی با نصب افزونه‌ای مثل Garbage Collector، همه‌چی یه پروسه بدون دردسر می‌شه. یادت باشه همیشه بکاپ بگیری، جدول‌ها رو دوره‌ای بررسی کنی، و تنظیمات زمان‌بندی رو فعال نگه داری. اینجوری دیتابیست سبک‌تر، هاست‌ت آرام‌تر و تجربه کاربران هم لذت‌بخش‌تر می‌شه. خلاصه اینکه اگه دنبال یه آموزش بهینه‌ سازی دیتابیس وردپرس واقعی و موثر هستی، همین راهکارها کافی‌ان برای سر و سامان دادن به قلب سایتت.

سوالات متداول